قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا، که بهعنوان “قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا” شناخته میشود، توسط کمیسیون اروپا بهعنوان “اولین قانون جامع هوش مصنوعی جهان” توصیف شده است. پس از سالها تلاش و برنامهریزی، این قانون بهطور تدریجی به واقعیت زندگی ۴۵۰ میلیون نفر در ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا تبدیل میشود. اما این قانون تنها به کشورهای اروپایی محدود نمیشود، بلکه شامل شرکتهای محلی و خارجی نیز میگردد. بهطور خاص، این قانون میتواند بر تأمینکنندگان و بهرهبرداران سیستمهای هوش مصنوعی تأثیر بگذارد. برای مثال، توسعهدهندگان ابزارهای غربالگری رزومه و بانکهایی که این ابزارها را خریداری میکنند، مشمول این قانون خواهند بود.
قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا با هدف ایجاد یک چارچوب حقوقی یکسان و روشمند برای استفاده از هوش مصنوعی در کشورهای مختلف این اتحادیه بهتصویب رسیده است. این قانون سعی دارد آزادی حرکت و خرید و فروش کالاها و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی را بدون محدودیتهای محلی تضمین کند. با تنظیم به موقع قوانین، اتحادیه اروپا به دنبال ایجاد یک محیط رقابتی برابر در سطح منطقه و افزایش اعتماد در میان شرکتها و مصرفکنندگان است که میتواند فرصتهای جدیدی برای شرکتهای نوآور فراهم کند.
با این حال، چارچوبی که اتحادیه اروپا اتخاذ کرده، محدودیتهای خاصی برای استفاده از هوش مصنوعی به همراه دارد. بهویژه با وجود اینکه استفاده از هوش مصنوعی در بسیاری از بخشها هنوز در مراحل ابتدایی است، قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا بار سنگینی برای تعیین آنچه که هوش مصنوعی باید و نباید انجام دهد، تعیین کرده است. هدف اصلی این چارچوب، “ترویج استفاده از هوش مصنوعی انسانیمحور و قابل اعتماد” و در عین حال تضمین سطح بالایی از محافظت از سلامتی، ایمنی و حقوق بنیادین افراد، از جمله دموکراسی و حفاظت از محیطزیست، است.
قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا با رویکرد مبتنی بر ریسک، برای جلوگیری از آسیبهای جدی، چندین استفاده غیرقابل قبول از هوش مصنوعی را ممنوع کرده و الزامات سختگیرانهای را برای استفادههای پرخطر وضع میکند. همچنین، الزامات کمتری برای سناریوهای با ریسک محدود تعیین شده است. این قانون از تاریخ ۱ آگوست ۲۰۲۴ به اجرا درمیآید، اما اجرایی شدن آن به صورت تدریجی و بر اساس مهلتهای مشخص خواهد بود. اولین مهلت، تاریخ ۲ فوریه ۲۰۲۵ است که بر اجرای ممنوعیت برخی استفادههای غیرمجاز هوش مصنوعی مانند جمعآوری غیرهدفمند تصاویر چهره از اینترنت و دوربینهای مدار بسته متمرکز است.
از تاریخ ۲ آگوست ۲۰۲۵، این قانون شامل مدلهای هوش مصنوعی عمومی با ریسک سیستمی میشود که با دادههای گستردهای آموزش داده شده و میتوانند برای انواع مختلفی از وظایف مورد استفاده قرار گیرند. اتحادیه اروپا دستورالعملهایی برای تأمینکنندگان این مدلها منتشر کرده است که شامل شرکتهای اروپایی و بازیگران غیراروپایی مانند آنتروپیک، گوگل، متا و اوپنایآی نیز میشود.
این قانون شامل جرایم و مجازاتهایی است که برای مشوقهای مؤثر و متناسب در نظر گرفته شده است و میتواند برای شرکتهای بزرگ جهانی نیز اعمال شود. در موارد نقض، جریمهها میتوانند به ۳۵ میلیون یورو یا ۷٪ از کل درآمد سالانه جهانی سال مالی قبل (هر کدام که بیشتر باشد) برسند. همچنین، کمیسیون اروپا میتواند جریمههایی به مبلغ ۱۵ میلیون یورو یا ۳٪ از درآمد سالانه را برای تأمینکنندگان مدلهای هوش مصنوعی عمومی وضع کند.
در نهایت، این قانون پیچیدگیهای خاصی دارد و مزایای احتمالی استفاده از هوش مصنوعی باید در کنار خطرات اجتنابناپذیر آن ارزیابی شود. با توجه به اینکه زمان اجرایی شدن این قانون نزدیک میشود، تغییرات و بهروزرسانیهای بیشتری در مورد آن پیشبینی میشود.