منابع فایننشال تایمز گزارش دادهاند که رقابت بر سر تولید تراشههای هوش مصنوعی میان شرکتهای بزرگ اکنون وارد مرحلهای جدید شده است: انویدیا و ایامدی موافقت کردهاند ۱۵ درصد از درآمد فروش تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی خود در چین را به دولت ایالات متحده پرداخت کنند تا در ازای آن مجوز صادرات این محصولات به چین صادر شود.
بر اساس این گزارش، درآمدهای مربوط به فروش تراشههای H20 انویدیا و MI308 ایامدی در چین مشمول این سهم خواهند بود و مقامات دولتی نیز صدور مجوزهای لازم برای فروش این دو محصول را آغاز کردهاند. فایننشال تایمز این اطلاعات را به نقل از منابع دولتی و آگاه به مذاکرات منتشر کرده است.
زمینه تاریخی: دولت ترامپ در آوریل فروش برخی تراشههای «استنتاج» (inference) با کارایی بالا به چین را محدود کرد، اما چند ماه بعد اجرای این ممنوعیت متوقف شد که طبق گزارشها ناشی از وعدههای سرمایهگذاری انویدیا در مراکز داده داخلی به ارزش تا ۵۰۰ میلیارد دلار بود. سپس انویدیا اعلام کرد فروش تراشه H20 را از سر خواهد گرفت؛ تراشهای که ظاهراً برای بازار چین طراحی شده است. در پاسخ رسمی به گزارشها، سخنگوی انویدیا در ایمیلی نوشت که شرکت «قوانین صادراتی دولت ایالات متحده را رعایت میکند» و امیدوار است «قوانین کنترل صادرات رقابت آمریکاییها در چین و بازارهای جهانی را تسهیل کند.»
یک نکته قابل توجه در گزارش فایننشال تایمز ارتباط مذاکره تجاری درباره عناصر نادر خاکی با این تغییر رویه عنوان شده است؛ عناصری که برای تولید قطعات کلیدی از جمله باتریهای قابل شارژ خودروهای برقی ضروریاند. این موضوع نشان میدهد که تصمیمهای مرتبط با صادرات تراشهها میتواند فراتر از مسائل صرفاً فناوری، به منافع زنجیره تأمین مواد خام و سیاستهای تجاری نیز گره خورده باشد.
واکنشها و انتقادات: تصمیم دولت برای صدور مجوزها و پذیرفتن سهم درآمدی شرکتها با انتقاد کارشناسان امنیت ملی و برخی مقامات سابق همراه بوده است؛ گروهی از آنها در نامهای خواستار بازنگری در این سیاست شدند و نگرانیهایی را درباره پیامدهای امنیتی و استراتژیک چنین توافقاتی مطرح کردند.
اهمیت و پیامدها: این توافق میتواند مسیر تعامل شرکتهای فناوری آمریکا با بازار چین را تعریف کند و نمونهای از بهکارگیری ابزارهای مالی (مانند کسر درصدی از درآمد) برای کنترل صادرات حساس را نشان دهد. لازم است در روزهای آینده پیگیری شود که آیا این مدل برای سایر شرکتها یا محصولات پرتقاضا نیز به کار گرفته خواهد شد و تأثیر آن بر زنجیره تأمین جهانی و رقابت فناوری چگونه خواهد بود.