تسلا پروژهٔ Dojo، ابررایانهٔ اختصاصی آموزش هوش مصنوعی خود را در اواسط اوت ۲۰۲۵ متوقف و تیم مربوطه را منحل کرد؛ اقدامی که پایان یک برنامهٔ ششساله و تغییری مهم در استراتژی هوش مصنوعی این شرکت تلقی میشود. الون ماسک پیشتر بارها از Dojo بهعنوان ستون برنامههای هوش مصنوعی تسلا نام برده بود و حتی در تابستان ۲۰۲۴ اعلام کرد تیم AI شرکت «روی Dojo متمرکزتر» خواهد شد تا پیشنمایش رباتاکسی تسلا در اکتبر همان سال محقق شود. اما در فاصلهٔ کوتاهی پس از اعلام اینکه «Dojo 2» تا ۲۰۲۶ در مقیاس خواهد بود، ماسک موضع خود را تغییر داد و آن را «بنبست تکاملی» خواند.
چرا Dojo اهمیت داشت؟
Dojo ابررایانهای اختصاصی بود که هدف اصلیاش آموزش شبکههای عصبی سیستم «Full Self-Driving» (FSD) تسلا و در ادامه پشتیبانی از ربات انساننمای Optimus اعلام شده بود. رویکرد تسلا مبتنی بر «فقط دوربین» (vision-only) است؛ یعنی تکیه بر دادهٔ تصویری جمعآوریشده از صدها هزار خودرو برای آموزش مدلهای بینایی و تصمیمگیری، بهجای ترکیب حسگرهایی مانند لیدار یا رادار و استفاده از نقشههای با دقت بالا. این رویکرد به مقادیر عظیمی از دادهٔ ویدیویی و در نتیجه توان محاسباتی بالا برای ذخیره، پردازش و اجرای شبیهسازیهای متعدد نیاز داشت که Dojo قرار بود آن را فراهم کند.
تفاوت با سختافزار معمول: D1، D2 و چالشها
تسلا برای کاهش وابستگی به چیپهای گران و کمیاب بازار، تراشههای اختصاصی D1 را توسعه داد. مشخصات عمومی D1 شامل ساخت با خط تولید TSMC در فرایند 7 نانومتری، حدود 50 میلیارد ترانزیستور و اندازهٔ دی(die) 645 میلیمتر مربع اعلام شد. هدف نهایی رسیدن به طراحیهای نسل بعدی مانند D2 بود که وعده میداد موانع جریان اطلاعات بین تراشهها را برطرف کند. اما در عمل D1 توانایی رقابت کامل با قویترین تراشههای عمومی بازار (مثلاً Nvidia A100/H100) را نداشت و برای تعمیم به آموزش مدلهای عمومیِ بزرگ لازم بود نرمافزارهای متداولی که برای GPU نوشته شدهاند بازنویسی شوند؛ کاری زمانبر و پرهزینه.
تکمیلناپذیری اهداف و تغییر مسیر
تسلا وعدههای بلندپروازانهای برای Dojo داده بود: از رسیدن به یکی از پنج ابررایانهٔ برتر جهان تا دستیابی به صد اکسافلاپس در انتهای ۲۰۲۴ — اهدافی که شرکت هیچگاه شواهد قاطعی برای تحقق آنها منتشر نکرد. همزمان، تسلا توسعهٔ یک خوشهٔ دیگر بهنام Cortex را برجسته کرد؛ خوشهای مبتنی بر کارتهای Nvidia H100/H200 در گیگافکتوری تگزاس که تسلا گزارش داد در اوایل ۲۰۲۵ به معادل تقریبی 50k H100 و سپس معادل 67k H100 ارتقا یافته است. این تغییر نشاندهندهٔ گرایش تسلا به ترکیبی از راهحلهای داخلی و تعامل نزدیکتر با تامینکنندگان تراشه است.
عامل مهم دیگر قرارداد بزرگ 16.5 میلیارد دلاری با سامسونگ برای تولید چیپ AI6 بود؛ تراشهای که تسلا آن را نقطهٔ تجمع مسیرهای مختلف میدانست و ماسک پس از نهایی شدن این قرارداد نوشت که «وقتی روشن شد همهٔ مسیرها به AI6 همگرا میشوند، مجبور شدم Dojo را تعطیل کنم». همزمان خروج مدیر ارشد Dojo، پیتر بنون، و ترک حدود ۲۰ نفر از اعضای تیم که شرکت جدیدی بهنام DensityAI راهاندازی کردند، نشان داد از دست رفتن نیروی انسانی کلیدی چگونه میتواند پروژههای تخصصی داخلی را به بحران بکشاند.
دیدگاهها و پیامدها
واکنشها به تعطیلی Dojo متنوع بود: عدهای آن را نمونهٔ دیگری از وعدههای محققنشدهٔ ماسک در زمانی که فروش خودروهای برقی کند شده و عرضهٔ رباتاکسی محدود بوده خواندند؛ برخی دیگر آن را یک چرخش استراتژیک از سختافزار پرریسک و تماماً داخلی به مسیر همکاری با شرکای توانمند در زمینهٔ تراشه (Nvidia، AMD و سامسونگ) ارزیابی کردند. تحلیلگران همچنین هشدار میدهند که رویکرد «بیشتر داده = بهتر شدن مدل» با محدودیتهای اقتصادی و اطلاعاتی روبهرو است: افزایش بیپایان داده نه همیشه به معنای اطلاعات مفید بیشتر است و هزینهٔ ذخیره و محاسبهٔ آن بهسرعت بالا میرود.
چه انتظاری از آیندهٔ تسلا میتوان داشت؟
با تعطیلی Dojo، تسلا رسماً به سمت مدل همکاری و خرید تراشههای تخصصی پیش میرود؛ با اینحال شرکت اعلام کرده که هنوز متعهد به سرمایهگذاری ۵۰۰ میلیون دلاری برای ساخت یک ابررایانه در «باوفالو» است اما این سرمایهگذاری به شکل برنامهٔ اولیهٔ Dojo نخواهد بود. این تغییر نشان میدهد تسلا قصد دارد توان محاسباتی لازم برای توسعهٔ FSD و خدمات نرمافزاری وابسته را از طریق ترکیب منابع داخلی و شرکایی مثل سامسونگ و Nvidia تأمین کند.
در نهایت، داستان Dojo نهفقط پایان یک پروژهٔ فنی، که نمادی از چالشهای پیچیدهٔ توسعهٔ سختافزار اختصاصی در برابر اکوسیستم بزرگ و استانداردشدهٔ GPU است و میتواند سرنوشت بلندپروازیهای آیندهٔ تسلا در حوزهٔ هوش مصنوعی و رباتیک را تعیین کند.
این گزارش در ابتدا در ۳ اوت ۲۰۲۴ منتشر شد و با اطلاعات مربوط به تصمیم نهایی تسلا دربارهٔ تعطیلی Dojo در ۲ سپتامبر ۲۰۲۵ بهروزرسانی شد.