OpenAI و مایکروسافت به توافق غیرالزامآور برای تبدیل شاخهٔ سودمحور OpenAI به «شرکت منفعت عمومی» (PBC) رسیدند
شرکت OpenAI روز پنجشنبه اعلام کرد با بزرگترین سرمایهگذار خود، مایکروسافت، به یک تفاهمنامه غیرالزامآور (MOU) دربارهٔ بازنگری در شراکت به توافق رسیده است که امکان تبدیل بازوی سودمحور این استارتاپ به یک شرکت منفعت عمومی (Public Benefit Corporation — PBC) را فراهم میکند. در صورت کسب موافقت نهادهای نظارتی ایالتی، این تغییر ساختار میتواند به OpenAI اجازه دهد سرمایهٔ بیشتری از سرمایهگذاران جذب کند و در نهایت راه را برای عمومی شدن (عرضه اولیه یا IPO) هموار سازد.
چه تغییری در ساختار مالکیت رخ میدهد؟
برت تیلور، رئیس هیئتمدیرهٔ OpenAI، در بلاگی توضیح داد که طبق این تفاهمنامه، نهاد غیرانتفاعی OpenAI بهعنوان کنترلکنندهٔ عملیات شرکت باقی میماند و در PBC جدید سهامی نصیب نهاد غیرانتفاعی خواهد شد که ارزش آن بیش از 100 میلیارد دلار برآورد شده است. جزئیات دقیقتر مالی و حقوقی این توافق اعلام نشده است.
ماهیت تفاهمنامه و مراحل بعدی
شرکتها در بیانیهٔ مشترک خود تأکید کردند که یک یادداشت تفاهم غیرالزامآور امضا شده و در حال نهاییسازی مفاد قراردادی در قالب یک توافق قطعی هستند. یادداشتهای تفاهم معمولاً الزامآور نیستند و بیشتر برای ثبت انتظارات و نیت طرفین کاربرد دارند. علاوه بر این، OpenAI و مایکروسافت اعلام کردند که همچنان با دادستانهای ایالتی کالیفرنیا و دلاور در مورد برنامهٔ انتقال همکاری خواهند کرد که نشاندهنده نیاز به تصویب نظارتی پیش از اجرایی شدن تغییرات است.
پیشزمینهٔ اختلافات و اهمیت حقوقی
ساختار حکمرانی OpenAI نسبت به دیگر استارتاپها غیرمعمول است؛ این شرکت تحت کنترل هیئتمدیرهای غیرانتفاعی قرار دارد که در سال 2023 منجر به برکناری موقت و بازگشت سام آلتمن، مدیرعامل، شد. همچنین گزارشهایی از تنش بین OpenAI و مایکروسافت در مذاکرات اخیر منتشر شده که بر سر دسترسی به فناوریها و حقوق مالکیت فکری از جمله اختلاف دربارهٔ استارتاپ Windsurf مطرح بوده است.
تأثیر بر دسترسی مایکروسافت و تنوع زیرساخت ابری
طبق توافقات پیشین، مایکروسافت دسترسی متمایز به فناوری OpenAI و تأمینکنندهٔ اصلی خدمات ابری آن بوده است. با این حال، رشد چشمگیر کسبوکار ChatGPT و تغییرات استراتژیک OpenAI باعث شده این شرکت به دنبال کاهش وابستگی کامل به یک ارائهدهندهٔ ابری باشد. در این راستا، والاستریتژورنال گزارش داده است که OpenAI قراردادی برای هزینهکرد 300 میلیارد دلار با Oracle از سال 2027 به مدت پنج سال امضا کرده و همچنین با کنسرنی از جمله SoftBank در پروژهٔ دیتاسنتر Stargate همکاریهایی آغاز کرده است. این اقدامات نشاندهندهٔ حرکت OpenAI به سمت تنوعبخشی زیرساختی است.
پیامدهای حقوقی و سیاسی
تبدیل به PBC و تغییر ساختار مالکیتی محور دعوای حقوقی ایلان ماسک علیه OpenAI نیز هست؛ ماسک در شکایت خود مدعی شده که مدیران و شرکت از رسالت غیرانتفاعی دور شدهاند. وکلای ماسک تلاش کردهاند اطلاعات مربوط به مذاکرات بین OpenAI و مایکروسافت را به پرونده بیاورند. پیشتر ماسک پیشنهادی 97 میلیارد دلاری برای تملک OpenAI ارائه داده بود که رد شد؛ تحلیلگران آن زمان نوشتند این پیشنهاد ممکن است ارزش سهام غیرانتفاعی OpenAI را افزایش داده باشد، اما طبق تفاهمنامهٔ کنونی ارزش سهام نهاد غیرانتفاعی در PBC بیش از آن پیشنهاد ارزیابی شده است.
انتقادها و واکنشهای جامعهٔ مدنی
گروههای غیرانتفاعی مانند Encode و The Midas Project با برنامهٔ تبدیل OpenAI به ساختار سودمحور مخالفت کرده و هشدار دادهاند که این تغییر ممکن است مأموریت توسعهٔ هوش مصنوعی همگانی و سودمند برای بشر را تهدید کند. OpenAI به برخی از این گروهها احضاریه ارسال کرده و ادعا کرده که آنها از طریق رقبا تأمین مالی میشوند؛ ادعاهایی که گروهها رد کردهاند.
اقدامات بعدی و اهمیت برای آیندهٔ هوش مصنوعی
اکنون دو طرف در حال تکمیل توافقات قراردادی و انتظار برای کسب مجوزهای قضایی و نظارتی هستند. تصویب این انتقال میتواند مسیر جذب سرمایهٔ بیشتر، رقابت در بازار هوش مصنوعی و نهایتاً عرضهٔ عمومی را هموار سازد، اما در عین حال بحثهای مهمی دربارهٔ حکمرانی، شفافیت و تعهدات اخلاقی OpenAI در قبال جامعه و توسعهٔ هوش مصنوعی مسئولانه را بهوجود میآورد. منتظر تصمیم نهایی مقامهای ایالتی و جزئیات نهایی توافق باشیم.