چتباتهای هوش مصنوعی در زندگی نوجوانان آمریکایی جای گرفتهاند؛ گزارش Pew Research Center
چتباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به بخشی از زندگی روزمره نوجوانان آمریکایی هستند؛ گزارشی که روز سهشنبه توسط مرکز تحقیقات Pew منتشر شد نشان میدهد استفاده اصلی نوجوانان از این ابزارها جستوجو برای یافتن اطلاعات (57%) و کمک در انجام تکالیف مدرسه (54%) است. اما نکتهای که این گزارش برجسته میکند، استفاده نوجوانان از چتباتها در نقشهایی است که معمولاً به دوستان یا اعضای خانواده اختصاص دارد: 16% نوجوانان از این ابزارها برای گفتوگوی روزمره استفاده میکنند و 12% از چتباتها بهعنوان منبع حمایت عاطفی یا مشورت بهره میبرند.
چرا این روند نگرانکننده است؟
چتباتهای عمومی مانند ChatGPT، Claude و Grok برای ارائه حمایت روانشناختی ساخته نشدهاند. پژوهشگران و متخصصان سلامت روان هشدار میدهند که تعامل طولانیمدت با این سیستمها میتواند پیامدهای جدی روانی به دنبال داشته باشد. نیک هابر، استاد دانشگاه استنفورد که روی پتانسیل درمانی مدلهای زبانی کار میکند، به TechCrunch گفت: «ما موجودات اجتماعی هستیم و این سیستمها میتوانند باعث انزوای افراد شوند. برخی کاربران در درکی از حقیقت و ارتباطات بینفردی دچار گسیختگی میشوند که میتواند به پیامدهای منزویکننده و حتی خطرناک منجر شود.»
تفاوت ادراک نوجوانان و والدین
گزارش Pew نشان میدهد شکافی میان دیدگاه نوجوانان و والدین در مورد میزان استفاده از چتباتها وجود دارد: 64% نوجوانان میگویند از چتبات استفاده میکنند اما تنها 51% والدین این موضوع را میپذیرند. اکثریت والدین با استفاده نوجوانان از هوش مصنوعی برای جستوجوی اطلاعات (79%) و کمک در تکالیف مدرسه (58%) موافقاند، اما حمایت کمتری از استفاده نوجوانان برای گفتوگوهای روزمره (28%) یا دریافت حمایت عاطفی (18%) دارند؛ در واقع 58% والدین با استفاده فرزندانشان از هوش مصنوعی برای این اهداف مخالفاند.
واکنش شرکتها و اقدامات امنیتی
بحث درباره ایمنی هوش مصنوعی میان شرکتهای فناوری نیز داغ است. یکی از سازندگان محبوب چتبات، Character.AI، تجربه چتبات را برای کاربران زیر 18 سال غیرفعال کرد؛ تصمیمی که پس از اعتراضات عمومی و شکایات مطرحشده در پی دو مورد خودکشی نوجوانان در پی گفتوگوهای طولانی با چتباتهای این پلتفرم اتخاذ شد. در سوی دیگر، OpenAI تصمیم گرفت مدل GPT‑4o را که رفتار بسیار تطبیقپذیر و تسلیمکنندهای داشت، بازنشسته کند؛ اقدامی که منتقدانی داشت، زیرا برخی کاربران برای دریافت حمایت عاطفی به این مدل وابسته بودند.
نگاه نوجوانان به آینده هوش مصنوعی
هرچند اکثریت نوجوانان بهنوعی از چتباتها استفاده میکنند، درباره تأثیر بلندمدت هوش مصنوعی بر جامعه دیدگاههای متفاوتی دارند: 31% معتقدند تأثیر آن در 20 سال آینده مثبت خواهد بود و 26% آن را منفی میدانند.
توصیهها برای والدین، مدارس و سازندگان
– افزایش سواد دیجیتال: آموزش نوجوانان درباره محدودیتها و ریسکهای چتباتها ضروری است.
– نظارت هوشمندانه والدین: تعامل سالم و گفتگو درباره استفاده از هوش مصنوعی بهتر از ممنوعیت کامل است.
– راهنمایی حرفهای: در صورت استفاده نوجوانان برای حمایت عاطفی، باید دسترسی به خدمات حرفهای و منابع سلامت روان فراهم شود.
– مسئولیت شرکتها: توسعهدهندگان باید مکانیزمهای محافظتی، شفافیت در عملکرد و مرزی مشخص برای کاربردهای درمانی فراهم کنند.
نتیجهگیری
گزارش Pew نشان میدهد که چتباتهای هوش مصنوعی نقشی فراتر از ابزار جستوجو و کمک در تکالیف برای نسل جوان یافتهاند؛ اما همزمان ریسکهای روانی و اجتماعی قابلتوجهی نیز به همراه دارند. تعادل میان نوآوریهای فناوری و محافظت از سلامت روان نوجوانان، نیازمند اقدام هماهنگ والدین، مدارس، متخصصان سلامت و شرکتهای فناوری است.