جک دورسی، بنیانگذار سابق توییتر، شرکتش Block را در حرکتی کمسابقه دگرگون کرد: کاهش بیش از 40 درصد از نیروهای کاری—یعنی بیش از 4,000 نفر—که جمع نیروی کار این شرکت را از حدود 10,000 نفر به حدود 6,000 نفر رساند. این خبر در حالی منتشر شد که گزارش سهماهه اخیر Block نشان میدهد سود ناخالص شرکت 2.87 میلیارد دلار بوده و نسبت به سال گذشته 24٪ رشد داشته است. دلیل اصلی این تغییر، بهرهوریهای جدید مبتنی بر هوش مصنوعی اعلام شده است؛ تصمیمی که هم تحسین فنی و هم انتقادهای جدی را به دنبال آورد.
چه تغییری صورت گرفته و چرا؟
Block در جهت تبدیل شدن به یک سازمان «هوشمحور» (intelligence-native) بازسازی شده است. طبق بیانیه داخلی جک دورسی، شرکت در حال بازطراحی کامل پشته عملیاتی خود است تا بیشتر از مدلهای خودکار و «زیرساخت عاملمحور» (agentic AI infrastructure) استفاده کند. هدف این است که تیمهای کوچکتر و سطحیتر، با کمک ابزارهای هوشمند، ارزش بیشتری نسبت به سازمانهای سنتی و بزرگ ارائه دهند.
چه محورهایی اولویت یافتهاند؟
Block چهار حوزه کلیدی را برای بازآرایی عملیاتی معرفی کرده است:
– قابلیتهای مشتریمحور: ایجاد ویژگیهای اتمیک که به مشتریان امکان توسعه مستقیم روی زیرساخت Block را میدهد.
– هوش پیشبین (Proactive Intelligence): حرکت از داشبوردهای واکنشی به ابزارهایی مانند «Moneybot» که نیازهای مشتری را پیشبینی میکنند.
– مدلهای هوشمند سازمانی: سامانهای برای هماهنگسازی عملیات داخلی با هدف افزایش سرعت و چابکی محصول.
– ارکستراسیون عملیاتی: مدلهای AI که تصمیمگیری داخلی، تحلیل ریسک و اولویتگذاریها را مدیریت میکنند.
وضعیت مالی و محصولات برجسته
گرچه اخراجهای گسترده رخ دادهاند، عملکرد مالی شرکت قوی به نظر میرسد. نکات برجسته شامل:
– رشد سود ناخالص 24٪ و رسیدن به 2.87 میلیارد دلار.
– Cash App با رشد 33٪ در سود ناخالص به 1.83 میلیارد دلار دست یافت.
– Square رکورد جدیدی در حجم تراکنشهای افزوده ثبت کرد.
– محصولات کلیدی: برنامه «Cash App Green» برای 125 میلیون شاغل مدرن (gig workers و فریلنسرها)، «Square AI» که در داشبورد فروشندگان بینشهای فوری ارائه میدهد، و افزایش 223٪ در حجم اعطای وام مصرفی Cash App Borrow که نشاندهنده بازدهی بالای این محصول است.
– عبور Block از «قاعده 40» (Rule of 40) برای نخستین بار در فصل چهارم—معیاری که مجموع رشد سود ناخالص و حاشیه سود عملیاتی تعدیلشده را اندازهگیری میکند.
واکنشها و بحثهای مناظرهبرانگیز
اعلامیه دورسی واکنشهای متنوعی برانگیخت: گروهی تحول سازمانی مبتنی بر هوش مصنوعی را ستودند؛ گروهی دیگر—از جمله منتقدانی مانند Will Slaughter و Marcelo P. Lima در شبکه X—گفتند بخشی از این تعدیل نیرو نتیجه «بزرگشدن بیرویه در دوران کرونا» و تصمیمگیری مدیریتی است تا صرفاً جایگزینی نیروی انسانی توسط هوش مصنوعی. این نکات نشان میدهد که عوامل ساختاری و زمانی نیز در تصمیم نقش داشتهاند، نه فقط فناوری.
هزینه انسانی و حمایت از کارکنان
کاهش نیروهای Block یکی از بزرگترین موارد در تاریخ فینتک است. بسته جبرانی برای کارکنان شامل 20 هفته حقوق پایه بهعلاوه یک هفته برای هر سال سابقه، تسریع واگذاری سهام تا ماه می و کمک هزینه انتقال 5,000 دلار اعلام شد. دورسی در پیامش همچنین تأکید کرد که کانالهای ارتباطی برای خداحافظی تا عصر پنجشنبه باز خواهد ماند تا فرایند «آدمیانهتری» تجربه شود.
پیامد برای مدیران اجرایی و شرکتها
حرکت Block سیگنالی قوی به هیئتمدیرهها و مدیران اجرایی شرکتهای عمومی و خصوصی فرستاده است: اگر ابزارهای هوش مصنوعی بتوانند کارایی را بهشدت افزایش دهند، فشار برای کاهش نیروی انسانی و بازنگری در ساختار سازمانی افزایش خواهد یافت. پیشنهاداتی که برای مدیران ارشد قابل بررسی است:
– بازنگری فرایندها و شناسایی نقشهایی که با «عاملهای هوشمند» قابل تجمیع یا خودکار شدن هستند.
– اجرای پروژههای پایلوت AI با سنجههای ROI روشن پیش از هر تصمیم جمعی درباره نیروی کار.
– طراحی برنامههای بازآموزی و انتقال شغلی برای کاهش اثرات انسانی و حفظ اعتبار برند.
– اتخاذ سیاستهای شفاف در مورد درخواست نیروی جدید—مشابه رویکرد Tobi Lutke در Shopify—که تیمها ابتدا ثابت کنند با ابزارهای AI نمیتوانند کار را انجام دهند.
نتیجهگیری
اعلامیه Block ترکیبی از جسارت فنی و مخاطرات انسانی است: از یک طرف نشان میدهد که هوش مصنوعی چگونه میتواند ساختار سازمانی و هزینهها را در سطح کلان بازتعریف کند؛ از سوی دیگر یادآور میشود که پیادهسازی سریع و بدون برنامهریزی میتواند پیامدهای اجتماعی و اعتباری قابلتوجهی داشته باشد. برای بازار و ناظران، صعود بیش از 24٪ قیمت سهام Block پس از خبر، حاکی از استقبال سرمایهگذاران از افزایش کارایی مبتنی بر اتوماسیون است؛ اما برای رهبران سازمانی، درس اصلی این است که تحول هوشمحور نیازمند توازن بین بهرهوری، مسئولیتپذیری و مراقبت از افراد است.