ترامپ: گفتوگو با شرکتهای هوش مصنوعی برای تخصیص بخشی از سهام به مردم آمریکا
رئیسجمهور سابق و نامزد احتمالی انتخابات، دونالد ترامپ، روز جمعه اعلام کرد که با شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی درباره «معاملاتی که مردم آمریکا از موفقیت هوش مصنوعی منتفع شوند» گفتگو کرده است. اگرچه ترامپ نام شرکت مشخصی را ذکر نکرد، گزارشهای رسانهای از جمله CNBC و بلومبرگ نشان میدهد که اوپنایآی (OpenAI) یکی از گزینههای محتمل در این مذاکرات است.
جزئیات گزارشها
– CNBC گزارش داده است که دولت ترامپ در حال بحث درباره دریافت سهمی از سهام اوپنایآی بوده و بخشی از این سهام میتواند برای پایهریزی یک «صندوق ثروت عمومی» (Public Wealth Fund) استفاده شود. اوپنایآی پیشتر پیشنهاد کرده بود که عواید این صندوق میتواند مستقیماً بین شهروندان توزیع شود تا افراد بیشتری بتوانند از رشد اقتصادی ناشی از هوش مصنوعی بهرهمند شوند، بدون توجه به ثروت یا دسترسی اولیه به سرمایه.
– بلومبرگ نیز گزارش کرده که در پرسشوپاسخ خبرنگاران با ترامپ در هواپیمای رسمی (Air Force One)، او گفته با مدیران شرکتهای هوش مصنوعی درباره «مفاهیمی که قطعاتی به مردم داده شود و مردم عملاً شریک شرکتها شوند» گفتگو داشته است.
– بلومبرگ افزوده که سام آلتمن، مدیرعامل اوپنایآی، از اوایل سال ۲۰۲۵ درباره امکان مشارکت دولت در سهام شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی صحبت کرده است.
پیشینه و زمینه سیاسی
این ایده در چارچوب گرایش گستردهتری از سوی دولت برای مالکیت جزئی یا مشارکت در شرکتهای سودآور قرار میگیرد. نمونه بارز آن، خرید ۱۰٪ سهم از شرکت نیمههادی اینتل توسط دولت در سال گذشته است. از سوی دیگر، پیشنهاداتی مشابه از جناح چپ نیز مطرح شده است: سناتور برنی سندرز اخیراً پیشنهاد یک مالیات یکباره ۵۰٪ بر شرکتهایی مانند اوپنایآی، آنتروپیک و xAI (وابسته به اسپیساکس) را مطرح کرد که بهصورت سهام پرداخت شود تا «نقش مستقیم مردم در تعیین آینده این فناوری» تضمین شود و درآمدهای بالقوه هوش مصنوعی برای عموم مفید واقع شود.
واکنشها و تحلیلها
واکنشها به این ایده متنوع است. دیوید سَکس، سرمایهگذار و پادکستساز که اخیراً از سمت خود در شورای مشاوران علمی و فناوری رئیسجمهور استعفا داده، ضمن درک جذابیت پیشنهاد سندرز، هشدار داده که این اقدام ممکن است «ادغام دولت و شرکتها» را تسریع کند و پیامدهای پیچیدهای به دنبال داشته باشد. در فضای مجازی نیز برخی نظرات مانند ادعای یک کارمند سابق مایکروسافت مبنی بر «آمادهسازی زمینه برای نجات مالی اوپنایآی توسط دولت» مطرح شده است.
پیامدهای اقتصادی و حقوقی
اگر دولت بخواهد وارد مالکیت یا سهیمسازی در شرکتهای هوش مصنوعی شود، مسائل متعددی مطرح میشود: تعیین ارزش سهام و روش تخصیص، شفافیت در مدیریت صندوق ثروت عمومی، ریسکهای بازار و حاکمیت شرکتی، ملاحظات ضدانحصار و همچنین پیامدهای سیاسی و بینالمللی. از منظر اقتصادی، توزیع مستقیم عواید میتواند به کاهش نابرابری کمک کند، اما اگر بهدرستی طراحی نشود، ممکن است انگیزه سرمایهگذاری و نوآوری را کاهش دهد یا منجر به پیچیدگیهای حقوقی و اداری شود.
جمعبندی
گفتوگو درباره مشارکت عمومی در سودهای هوش مصنوعی نشاندهنده تغییر نگرانیها از صرفاً تنظیم و کنترل این فناوری به مسیرهای نوآورانهتری برای توزیع منافع آن است. با ورود احتمالی شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی به بازار سهام در سال جاری و افزایش نقش این فناوری در اقتصاد، بحثها درباره مدلهای مالکیت و توزیع مزایا قطعاً ادامه خواهد یافت و نیازمند بررسی دقیق حقوقی، اقتصادی و اجتماعی است.