Forterra بیش از ۱۰۰ خودروی خودران زمینی را برای نه ماه در اوکراین مستقر کرد؛ بزرگترین بهکارگیری UGV رزمی از سوی یک شرکت فناوری دفاعی آمریکایی
شرکت آمریکایی Forterra اعلام کرد که بیش از ۱۰۰ دستگاه ATV خودران مدل «Lancer» را طی نه ماه گذشته در مناطق درگیر جنگ اوکراین مستقر کرده است؛ رخدادی که به گفته این شرکت احتمالاً بزرگترین بهکارگیری وسایل نقلیه خودران زمینی (UGV) در میدان نبرد از سوی یک شرکت فناوری دفاعی ایالات متحده محسوب میشود. این استقرار با تأمین مالی از منابع دفاعی آمریکا و در چارچوب حمایت از مقاومت اوکراین انجام شده است تا توان لجستیکی و عملیاتی نیروی اوکراینی در برابر حملات هوایی و پهپادی دشمن افزایش یابد.
چرا زمینمحوری اهمیت یافت
با تسلط پهپادهای رزمی و شناسایی بر آسمان اوکراین، بیشترین تهدید از بالا است؛ مناطقی که هرگونه حضور فرضی را به هدفی آسیبپذیر تبدیل میکنند. فرماندهان اوکراینی برای غلبه بر این مشکل به اتوماسیون زمینی روی آوردهاند تا حمل و نقل مهمات، تدارکات و تخلیه مصدومان به شکل امنتر و مؤثرتری انجام شود. به گفته سرجوخهای از نیروهای اوکراینی که بهدلایل امنیتی نامش فاش نشده، UGVهای داخلی معمولاً با باتری کار میکنند و توان حمل بار تا ۲۵۰ کیلوگرم دارند؛ اما Lancerهای Forterra با پیشرانه بنزینی و توان حمل حدود ۷۵۰ کیلوگرم، از نظر برد و ظرفیت باربر برتری قابلتوجهی ارائه میدهند.
دستاوردها و آمار میدانی
براساس آمار شرکت، از زمان ورود این وسایل به اوکراین در اکتبر گذشته:
– پیمایش بیش از ۲,۵۰۰ مایل (بیش از ۴,۰۰۰ کیلومتر)
– انجام بیش از ۱,۱۰۰ مأموریت
– حمل مجموعاً بیش از ۷۷۷,۴۴۰ پوند بار (حدود ۳۵۳ تُن)
– تکمیل ۵۲ عملیات تخلیه مجروحان
برخی از این خودروها در میدان نبرد بهواسطه گیر کردن در گلوبَستر یا در معرض هدف قرار گرفتن توسط نیروهای روسی از دست رفتهاند؛ پدیدهای که نشاندهنده هزینه واقعی تلفات سختافزاری در شرایط جنگی است.
تعدیلها و بهبودهای کاربردی
تجربه میدانی نشان داد که نسخههای اولیه خودروها بیش از اندازه منطبق با نیازهای ارتش آمریکا طراحی شدهاند؛ اما چند تغییر ساده، از جمله افزودن آنتن اینترنت ماهوارهای Starlink، ارزش عملیاتی Lancerها را بهطرز قابلتوجهی افزایش داد. تیم Forterra از طریق این بازخوردها یاد گرفته است چگونه با جنگ الکترونیک مقابله کند، نرمافزارها را از راه دور بهروزرسانی نماید و طراحی را برای حرکت در شرایط دشوار زمین بهینه کند.
محدودیتهای فعلی خودرانها در میدان نبرد
با وجود موفقیتها، محدودیتهای مشخصی وجود دارد. در حال حاضر نیروهای اوکراینی بیشتر خودروها را بهصورت teleoperation (هدایت از راه دور) به کار میگیرند؛ دلایلی چون ارزش بالای سختافزار و عدم آمادگی کامل اتوماسیون برای مواجهه با تهدیدات لحظهای دشمن. هرچند Lancerها میتوانند بهطور خودران در انواع زمین حرکت کنند، اما تشخیص تهدیدات غیرمنتظره و واکنش مناسب به آنها هنوز فراتر از توانمندیهای فعلی سیستم است. به گفته یکی از نیروهای اوکراینی، «ما باید بتوانیم به تهدیدهای دشمن در لحظه پاسخ دهیم؛ چیزی که اتوماسیون هنوز از عهدهاش برنمیآید.»
فناوری و توسعه آینده
Forterra که بیش از دو دهه روی خودروهای خودران کار کرده، تلاش دارد الگوریتمهای سنتی رانندگی خودران را با قابلیتهای نوظهور هوش مصنوعی مولد ترکیب کند تا سامانههایی بسازد که به شکلی عمومیتر و برخط به محیط اطراف واکنش نشان دهند. یکی از موانع اصلی در این مسیر، جمعآوری دادههای میدان نبرد است؛ دادههایی که شامل سناریوهایی مانند عبور از میدان مین یا بهرهبرداری از سامانههای سلاح میشود و منابع متنباز برای آنها کافی نیست. به همین دلیل شرکتها باید از ترکیب روشهای کلاسیک رباتیک و یادگیری ماشینی استفاده کنند تا قابلیتهای عملیاتی را ارتقا دهند.
رقبا و چشمانداز بازار دفاعی
دیگر بازیگران خصوصی نیز در این حوزه فعالاند؛ از جمله Scout AI که امسال صد میلیون دلار برای آموزش مدلهای پایه و توسعه پلتفرمهای خودکار نظامی جذب کرد، و استارتاپهایی مانند Field AI و Overland AI که آزمایشهای UGV را با ارتش آمریکا انجام میدهند. Forterra با جذب بیش از ۵۰۰ میلیون دلار سرمایه ریسکپذیر در موقعیتی قرار گرفته تا برای قراردادهای امنیتی ملی رقابت کند، اما چالش کاهش هزینهها و افزایش تولید انبوه برای پاسخ به نیاز میدان همچنان به قوت خود باقی است.
هزینه، تلفات و درخواست اوکراینیها
نیروهای اوکراینی از Forterra خواستهاند که هزینه تولید Lancerها را پایینتر بیاورد تا امکان استقرار گستردهتر و تحمل تلفات بیشتر فراهم شود. با وجود اینکه استفاده از زنجیره تأمین تجاری Polaris به کاهش بخشی از هزینهها کمک کرده، Lancerها هنوز بهقدری ارزشمندند که نتوان آنها را همانند پهپادها آزادانه مصرف کرد. یکی از نظامیان اوکراینی با صراحت گفته است: «فرسایش تجهیزات بخشی از این میدان نبرد است؛ ما تعدادی از آنها را از دست دادهایم و بهدلیل همین موضوع به نمونههای بیشتری نیاز داریم و در نتیجه باید ارزانتر شوند.»
جمعبندی
بهکارگیری بیش از صد UGV ساخت Forterra در اوکراین، نمایانگر گذار مهمی در نگاه به اتوماسیون زمینی در جنگهای مدرن است: از یک سو ظرفیت عملیاتی و لجستیکی قابلتوجهی را نشان میدهد، و از سوی دیگر محدودیتها و هزینههای مرتبط با استفاده در میدان نبرد را نمایان میسازد. تجربه میدانی اوکراین برای توسعهدهندگان، سرمایهگذاران و فرماندهان نظامی درسهای ارزشمندی در زمینه تطبیق فناوری، جمعآوری دادههای عملیاتی و نیاز به راهحلهای مقرونبهصرفهتر ارائه کرده است؛ مسیری که احتمالاً در سالهای آتی به شتاب بیشتری ادامه خواهد داد.