رشد سریع جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی؛ AI Overviews گوگل از ۱۵٪ به ۴۳٪ رسید
تحلیل جدیدی از وضعیت جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی نشان میدهد که این فناوری در کمتر از یک سال از یک لایه کمکی به بخشی اساسی از تجربه جستجو تبدیل شده است. بنابر گزارش Similarweb، پاسخهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی در نتایج جستجوی گوگل که با عنوان «AI Overviews» شناخته میشوند، سهم خود را از حدود ۱۵٪ به ۴۳٪ از کل جستجوها افزایش دادهاند؛ تغییری که نحوه مصرف اطلاعات توسط کاربران را دگرگون میکند.
این گزارش اشاره میکند که گوگل کاربران را مستقیم به AI Overviews هدایت میکند و از آنجا کاربران میتوانند با ورود به «حالت AI» (AI Mode) جستجوی محاورهایتری را دنبال کنند. بازدیدهای حالت AI نیز از حدود ۱۲۶ میلیون در ژوئن ۲۰۲۵ به ۲۷۹ میلیون در می ۲۰۲۶ افزایش یافته است؛ آماری که نشانگر تغییر رفتار کاربران به سمت پرسشهای طولانیتر و طبیعیتر است؛ پرسشهایی که برای تعامل با مدلهای زبانی طراحی شدهاند نه تنها کلمات کلیدی کوتاه.
مهمترین پیامد این تحول برای ناشران و وبسایتها کاهش ترافیک ارجاعی (referral traffic) است. برخلاف فهرست سنتی «لینکهای آبی» که کاربران را به صفحات مقصد هدایت میکرد، پاسخهای AI اغلب اطلاعات را مستقیماً در صفحه نتایج نمایش میدهند و در بسیاری از موارد کاربر را به کلیک روی منبع اصلی وادار نمیکنند. Similarweb گزارش داده است که گرچه تعداد پاسخهای دارای ارجاع (citation) بیش از پنج برابر شده، اما این ارجاعات لزوماً به کلیک منجر نمیشوند — مسئلهای ویژه و آسیبزننده برای ناشران خبری و محتوایی.
همزمان، برخی شرکتهای زیرساختی مانند Cloudflare ابزارهایی معرفی کردهاند که به ناشران امکان میدهد رباتهای جمعآوریکننده محتوای هوش مصنوعی را بلاک کنند مگر آنکه شرکتهای هوش مصنوعی برای دسترسی به محتوا پرداخت کرده باشند. این اقدام نشاندهنده تلاش ناشران برای بازپسگیری کنترل بر محتوای خود و حفاظت از منبع درآمد ناشی از ترافیک ارجاعی است.
اگرچه میزان ارجاعات AI در مجموع افزایش یافته، آمارهای مرتبط با ChatGPT نشان میدهد که تنها ۶٫۸٪ از پرسوجوهای دسکتاپ در آمریکا در می ۲۰۲۶ حاوی ارجاع بودهاند. با این حال، برخی صنایع مانند گردشگری، خردهفروشی و ورزش نسبت به میانگین عملکرد بهتری در تولید پاسخهای ارجاعدار داشتند. نکته امیدوارکننده برای ناشران این است که پس از بهروزرسانی جستجوی ChatGPT در تاریخ ۷ می، ارجاعات دسکتاپ در آمریکا بهبود یافت؛ سهم بازدیدهایی که به صفحات وب میرسند از حدود ۲۵٪ در مارس ۲۰۲۶ به نزدیک ۶۰٪ در ۳۰ می ۲۰۲۶ افزایش یافته است — نشانهای که کاربران گاهی هنگام در دسترس بودن لینکهای آبی ترجیح میدهند به منابع اصلی مراجعه کنند.
پیامدهای این روند برای سئو و استراتژی محتوایی واضح است: موتورهای جستجو از نقش «دروازهای» به «مقصد» مبدل میشوند و ناشران باید مدلهای توزیع، کسب درآمد و ساختار محتوایی خود را بازنگری کنند. اقداماتی مانند افزایش کیفیت منابع ارجاعشده، استفاده از دادههای ساختیافته (structured data)، طراحی روشهای تعامل بهتر با سامانههای AI و بررسی گزینههای تجاریسازی دسترسی به محتوا میتواند در کاهش خسارت ناشی از کاهش کلیکها مؤثر باشد.
در نهایت، گزارش Similarweb تأکید میکند که تحول به سمت جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی همچنان ادامه خواهد داشت و تأثیرات عمیقی بر نحوه تولید، توزیع و مصرف اطلاعات آنلاین خواهد گذاشت؛ تحولی که هم فرصتهایی برای ارائه پاسخهای غنیتر فراهم میکند و هم چالشهایی جدی برای مدلهای کسبوکاری مبتنی بر ترافیک ارجاعی ایجاد مینماید.