مناقشه بین پنتاگون و آنتروپیک بر سر استفاده نظامی از هوش مصنوعی؛ تهدید به لغو قرارداد ۲۰۰ میلیون دلاری
پنتاگون از شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی خواسته که اجازه دهند فناوریشان برای «همه مصارف قانونی» توسط ارتش ایالات متحده مورد استفاده قرار گیرد، اما آنتروپیک (Anthropic) تا کنون با این درخواست مخالفت نشان داده است. به گزارش Axios، این خواسته مشابه به شرکتهای بزرگی مانند OpenAI، گوگل و xAI نیز مطرح شده است. یک مقام ناشناس در دولت ترامپ به Axios گفته است که یکی از این شرکتها با خواسته موافقت کرده و دو شرکت دیگر تا حدی انعطاف نشان دادهاند، اما آنتروپیک بیشترین مقاومت را داشته است.
طبق این گزارش، پنتاگون در صورت ادامه این مقاومت تهدید کرده که قرارداد حدود ۲۰۰ میلیون دلاری خود با آنتروپیک را لغو کند. این تنش از چند ماه پیش نیز مطرح بوده و والاستریتژورنال در ژانویه گزارش داد که بین آنتروپیک و مقامات وزارت دفاع بر سر نحوه استفاده از مدلهای «کلود» (Claude) اختلافنظرهای قابلتوجهی وجود دارد. همان گزارش سپس مدعی شد که مدل کلود در عملیاتی که به دستگیری نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا نسبت داده شده، بهکار گرفته شده است؛ گزارشی که ابعاد حساسیت و نگرانیها را برجسته میکند.
سخنگوی آنتروپیک به Axios گفته است این شرکت «استفاده از کلود در عملیات مشخص را با وزارت دفاع مطرح نکرده» و تمرکز آن بر مجموعهای مشخص از سوالات سیاست استفاده است؛ از جمله محدودیتهای سختگیرانه این شرکت در برابر توسعه و کاربرد «سلاحهای کاملاً خودمختار» و «نظارت انبوه داخلی». این موضوع نشان میدهد که مخالفت آنتروپیک بیشتر مبتنی بر ملاحظات اخلاقی، حقوق بشری و ریسکهای اجتماعی مرتبط با کاربردهای خاص فناوری است تا مخالفت مطلق با همکاری با بخش دفاعی.
چرا این اختلاف اهمیت دارد؟
– نگرانیهای اخلاقی و حقوق بشری: شرکتهای فعال در زمینه هوش مصنوعی با افزایش درخواستها برای کاربردهای نظامی مواجهاند و تعیین مرزهای اخلاقی—مانند ممنوعیت توسعه سلاحهایی که تصمیمگیری کشنده را به سیستمهای خودمختار محول میکنند—به یکی از محورهای اصلی اختلاف تبدیل شده است.
– ریسکهای سیاسی و تجاری: شرکتها نگرانند که مشارکت در پروژههای نظامی پرمخاطره میتواند به اعتبار تجاری و پذیرش عمومی فناوریشان آسیب بزند.
– پیامدهای امنیتی و قانونی: قراردادهای دفاعی بزرگ و نیاز به دسترسی گسترده برای «همه مصارف قانونی» میتواند منجر به کاربردهایی شود که ناظران حقوق بشری و مدافعان حریم خصوصی درباره آن هشدار دادهاند.
پیامدها
اگر پنتاگون قرارداد آنتروپیک را لغو کند، این اقدام میتواند بار دیگر نقش شرکتهای خصوصی در توسعه فناوریهای نظامی را به بحث عمومی بکشد و مسیر همکاری میان دولت و بخش خصوصی در حوزه هوش مصنوعی را تحت تأثیر قرار دهد. از سوی دیگر، اگر شرکتها بیشتر به خواست پنتاگون تن دهند، پرسشهای بیشتری درباره چارچوبهای قانونی و نظارتی لازم برای محدودسازی استفاده از این فناوریها مطرح خواهد شد.
این مناقشه نمونهای از تعارض منافع میان نیازهای امنیتی دولتها و دغدغههای اخلاقی و حقوقی شرکتهای فناوری است؛ اختلافی که راهحل آن نیازمند گفتوگوی شفاف، چارچوبهای نظارتی روشن و توافقاتی است که هم امنیت ملی و هم اصول اخلاقی و حقوق بشری را در نظر بگیرد.