عرضههای عمومی غولهای هوش مصنوعی و فضایی؛ رکورد خلق ارزش در بازارهای عمومی آمریکا
گزارش تازه NCVA–PitchBook Venture Monitor یک واقعیت مهم را بهروشنی نشان میدهد: موج عظیم پول در بازارهای خصوصی بهسمت هوش مصنوعی سرازیر شده و عرضههای اولیه (IPO) پیشروی شرکتهایی مانند SpaceX، Anthropic و احتمالاً OpenAI میتواند مقیاس بیسابقهای از «خلق ارزش» در بازارهای عمومی ایجاد کند. طبق این گزارش، همراه با عرضه عمومی SpaceX، خروجیهای مالی این سه شرکت مجموعاً بیش از تمام خروجیهای پشتیبانیشده توسط سرمایهگذاری خطرپذیر (VC) در ایالات متحده از سال 2000 تاکنون ارزش ایجاد خواهد کرد.
اعداد چه میگویند
– SpaceX هماکنون با ارزشی در حدود 1.77 تریلیون دلار وارد بازار عمومی شده است.
– اگر ارزشگذاریهای پیشنهادی Anthropic و OpenAI نیز در محدوده تریلیونها دلار نهایی شوند، مجموع ارزش این سه شرکت احتمالاً فراتر از 4 تریلیون دلار خواهد رفت.
– برای مقایسه: کمیسیون بورس و اوراق بهادار ایالات متحده (SEC) سال گذشته تنها حدود 70 میلیارد دلار درآمد از عرضههای اولیه شرکتهای مستقر در آمریکا گزارش کرده بود.
چرا این اعداد مهماند؟
این گزارش تفاوت میان «خلق ارزش» (value created) و «نقدینگی حقیقی» را روشن میکند؛ مقصود از خلق ارزش معمولاً ارزش بازار شرکتها پس از عرضه عمومی است، نه لزوماً پول نقد تحققیافته برای سهامداران اولیه. بهعلاوه، گزارش تنها شرکتهای مستقر در آمریکا را لحاظ میکند و از شرکتهای غیرآمریکایی بزرگ مانند Alibaba صرفنظر شده است.
زمینه تاریخی و مقایسه با دو دهه گذشته
در 25 سال گذشته اتفاقات بزرگی در فناوری رخ داده است: عرضههای اولیه گوگل (2004)، تسلا (2010) و متا (2012) و همچنین معاملات بزرگ خریدهایی مثل LinkedIn، Slack و WhatsApp که هرکدام بیش از 20 میلیارد دلار ارزش داشتند. اما حتی عرضه اولیه Uber در 2019 به مبلغ 84 میلیارد دلار، در برابر رقم SpaceX بسیار کوچک بهنظر میرسد — کمتر از 5 درصد از مبلغی که اکنون مطرح است.
دلایل رشد بیسابقه ارزشگذاریها
– خصوصی باقیماندن طولانیتر شرکتها: شرکتها امروز دیرتر وارد بورس میشوند و معمولاً هنگام عرضه عمومی ارزش بیشتری بهدست میآورند.
– سرمایهبر بودن توسعه هوش مصنوعی: آموزش مدلهای بزرگ نیازمند سرمایهگذاریهای عظیم در سختافزار، داده و نیروی انسانی است که باعث افزایش جذب سرمایه و در نتیجه افزایش ارزشگذاریها شده است.
– تمرکز سرمایهگذاران روی فرصتهای AI: جریان عظیم سرمایه به استارتآپهای هوش مصنوعی، رقابت بر سر جذب بهترین تیمها و فناوریها را تشدید کرده و قیمتها را بالا برده است.
پیامدها برای بازار، سرمایهگذاران و زیرساختهای مالی
افزایش بیسابقه اندازه عرضهها فشار زیادی بر زیرساختهای مالی، بازار سرمایه و نهادهای ناظر وارد میکند. از یک سو، سرمایهگذاران خصوصی و عمومی ممکن است از فرصتهای بازدهی بزرگ سود ببرند؛ اما از سوی دیگر، تمرکز بیش از حد بر چند عرضه عظیم میتواند ریسکهای سیستماتیک و بازارگرایی متمرکز را افزایش دهد. همچنین این روند ممکن است رفتار استراتژیک استارتآپها، زمانبندی عرضه عمومی و سیاستهای تنظیمی را تغییر دهد.
جمعبندی
گزارش NCVA–PitchBook نشان میدهد که موج فعلی عرضههای عمومی شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی و فضایی میتواند نقطه عطفی در تاریخ بازارهای سرمایه باشد و ارزش خلقشده توسط چند شرکت بزرگ از تمام خروجیهای VC در بیش از دو دهه گذشته فراتر رود. با این حال، تفاوت میان ارزش بازاری و نقدینگی واقعی، ریسک تمرکز بازار و پیامدهای زیرساختی، مواردی است که سرمایهگذاران، ناظران و سیاستگذاران باید با دقت دنبال و مدیریت کنند.