یک اپلیکیشن جدید به نام Neon Mobile که وعده ضبط تماسهای تلفنی و پرداخت پول به کاربران در ازای فروش فایلهای صوتی به شرکتهای هوش مصنوعی را میدهد، به سرعت در اپاستور اپل محبوب شده و در بخش شبکههای اجتماعی ایالات متحده به رتبه دوم رسیده است. این اتفاق زنگ خطری درباره نفوذ روزافزون هوش مصنوعی به حریم خصوصی کاربران و بازار دادههای صوتی است.
چگونه Neon کار میکند و چه مقدار میپردازد؟
Neon خود را به عنوان ابزاری معرفی میکند که میتواند «صدها یا حتی هزاران دلار در سال» به کاربران پرداخت کند. طبق اطلاعات وبسایت شرکت، این اپ تا 0.30 دلار به ازای هر دقیقه برای تماس با کاربران دیگر Neon پرداخت میکند و برای تماس با شمارههای غیرNeon تا سقف 30 دلار در روز پرداخت خواهد داشت. همچنین برنامه شامل سیستم ارجاع (referral) برای پرداخت به معرفیکنندگان است.
رشد ناگهانی در اپاستور
براساس دادههای شرکت تحلیل اپلیکیشن Appfigures و گزارش رسانهها، Neon در 18 سپتامبر در رتبه 476 بخش شبکههای اجتماعی قرار داشت، اما ظرف چند روز به سرعت صعود کرد و در مقطعی به رتبه 10 و سپس رتبه 2 در نمودار اپهای رایگان شبکههای اجتماعی رسید. این رشد سریع نشان میدهد که بخشی از کاربران حاضرند به ازای دریافت مبلغی ناچیز، حریم خصوصی خود را معامله کنند.
چه دادهای فروخته میشود و به چه منظوری؟
شرکت در شرایط استفاده خود اعلام میکند که میتواند تماسهای ورودی و خروجی کاربران را ضبط کند. Neon میگوید عموماً فقط «طرف کاربر» از تماس را ضبط میکند مگر اینکه طرف مقابل نیز از Neon استفاده کند. این دادهها به «شرکتهای هوش مصنوعی» فروخته میشود و هدف اعلام شده توسعه، آموزش، آزمون و بهبود مدلهای یادگیری ماشین و ابزارهای هوش مصنوعی است.
مجوز گسترده برای استفاده از دادهها
شرایط استفاده Neon حق بسیار گستردهای برای شرکت قائل میشود تا ضبطها را در سطح جهانی بفروشد، استفاده کند، میزبانی کند، انتقال دهد، نمایش عمومی دهد، بازتولید و اصلاح کند و حتی نسخههای مشتق شده ایجاد کند. به زبان ساده، این متن قانونی به Neon اجازه میدهد که با فایلهای صوتی کاربران تقریباً هر کاری را انجام دهد و حتی امکان واگذاری این حقوق به دیگران را دارد. چنین مجوزی فضای وسیعی برای استفادههای فراتر از ادعاهای تبلیغاتی باز میگذارد.
مسائل حقوقی و نظرات کارشناسان
کارشناسان حقوقی به نکات مهمی اشاره میکنند: ضبط یکطرفه تماس میتواند رویکردی برای اجتناب از قوانین شنود (wiretap laws) باشد. جنیفر دنیلز، وکیل حوزه حریم خصوصی، میگوید در بسیاری از ایالات آمریکا برای ضبط قانونی مکالمه نیاز به رضایت هر دو طرف وجود دارد. پیتر جکسون، وکیل سایبری، هم هشدار میدهد که عبارت «رونوشتهای یکطرفه» ممکن است پوششی برای ضبط کامل مکالمات باشد و صرفاً قسمتهایی از آن در خروجی حذف شوند. علاوه بر این، سوالات جدی درباره میزان واقعی ناشناسسازی دادهها وجود دارد: حتی اگر نام و شماره حذف شوند، صدای فرد میتواند برای جعل هویت صوتی، تماسهای جعلی یا ساخت آواهای مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد.
خطرات امنیتی و حریم خصوصی
– جعل صوتی و فیشینگ صوتی: فایلهای صوتی میتوانند برای ساخت نمونههای صوتی مصنوعی استفاده شوند که مخاطبان را فریب دهند.
– نقل و انتقال نامشخص به شرکای ناشناس: Neon مشخص نکرده چه شرکتهایی خریدار دادهها هستند و آن شرکتها چه استفادهای میتوانند بکنند.
– مخاطره نشت داده: هرچه داده ارزشمندتری جمعآوری شود، احتمال هدف قرار گرفتن توسط هکرها و نشت اطلاعات افزایش مییابد.
– آسیب به حریم خصوصی طرف سوم: کاربری که موافقت میکند تماسهایش ضبط شود، ممکن است بدون اطلاع سایر شرکتکنندگان در مکالمه، حریم خصوصی آنها را نقض کند.
رفتار اپ در تماسها و شفافیت محدود
آزمایش کوتاهی که رسانهها انجام دادند نشان داد Neon هنگام ضبط تماس به مخاطب اطلاعرسانی قابلتوجهی ارائه نمیدهد و نمایش تماس مشابه دیگر اپهای VoIP است. مؤسس اپ، که بهعنوان Alex Kiam معرفی شده، به درخواستهای رسانهای پاسخ نداده و به نظر میرسد شرکت از محل سکونت کوچکی در نیویورک اداره میشود؛ جزئیاتی که نگرانیها را تشدید میکند.
زمینه تاریخی و نگاه انتقادی
این موضوع در ادامهای از حوادث قبلی است که نشان میدهد شرکتها در ازای دادههای کاربران پیشنهادات مالی میدهند: از پرداخت به نوجوانان برای نصب اپهای جاسوسی گرفته تا استفاده گسترده از ابزارهای تحلیلی موبایل. حالا با توسعه هوش مصنوعی، بازار دادههای صوتی به سرعت در حال شکلگیری است و قوانین و محافظتهای سنتی هنوز نتوانستهاند بهطور کامل پاسخگوی این تحولات باشند.
پیشنهاد برای کاربران
– پیش از نصب: شرایط استفاده و سیاست حفظ حریم خصوصی را با دقت کامل بخوانید.
– احتیاط در پذیرش ضبط: اگر اپ مدعی ضبط تماس است، با احتیاط عمل کنید و از میزان اطلاعاتی که به اشتراک میگذارید آگاه باشید.
– آگاهی از قوانین محلی: قوانین ضبط مکالمه بسته به ایالت یا کشور متفاوت است؛ آگاهی از قوانین محل سکونتتان ضروری است.
– عدم افشای اطلاعات حساس: تا زمانی که مطمئن نیستید دادهها چگونه و توسط چه کسانی استفاده میشوند، از گفتن اطلاعات حساس در تماسها خودداری کنید.
نتیجهگیری
ظهور اپلیکیشنهایی مثل Neon که در ازای پرداخت محدود، فایلهای صوتی کاربران را جمعآوری و میفروشند، نمونهای از چالشهای جدید حریم خصوصی در عصر هوش مصنوعی است. این پدیده نه تنها پرسشهای حقوقی و اخلاقی پیچیدهای مطرح میکند، بلکه نشان میدهد بخش قابل توجهی از کاربران حاضرند حریم شخصی را در مقابل منافع مالی اندک معامله کنند — تصمیمی که ممکن است هزینههای سنگینی برای فرد و جامعه در پی داشته باشد. کاربران، قانونگذاران و شرکتها باید سریعتر از پیش درباره مرزهای قابل قبول جمعآوری و تجارت دادههای صوتی تصمیمگیری کنند.