کریستوفر نولان، کارگردان برنده جایزه اسکار و سازنده نسخه تازه «اودیسه» که این روزها در گیشه موفق است، در مصاحبهای درباره نگرانیها و شکوتردیدهای عمومی نسبت به هوش مصنوعی صحبت کرد و واکنش جوانان را «تشویقکننده» خواند.
نولان در پاسخ به پرسشی از هوگو تراورس (Hugo Décrypte)، روزنامهنگار و تولیدکننده محتوای یوتیوب، از تشبیه اسب تروا استفاده کرد: تراورس یادآور شد که همانطور که اسب تروا هدیهای بود که سربازان کشنده یونانی را پنهان میکرد، آیا ممکن است هوش مصنوعی هم چیزی باشد که روزمره آن را میپذیریم و سپس به تهدیدی تاریک تبدیل شود؟ نولان با خنده گفت: «فکر میکنم هوش مصنوعی مثل اسب ترواست که همه میدانند یونانیها داخل آنند.» او سپس این تصویر را تکمیل کرد و آن را «اسب شیشهای و شفاف» توصیف کرد — چیزی که بهظاهر قابلمشاهده است اما در باطن پیچیده و آسیبپذیر.
نولان به واکنش گسترده و انتقادی به هوش مصنوعی در میان افکار عمومی اشاره کرد و گفت که هرگز شاهد فناوریای نبوده که با این سرعت پیش برود و در عین حال تا این حد از سوی مردم رد شود. او بهویژه از شک و تردید شدید نسل جوان نام برد و اشاره کرد که واکنش کاربران شبکههای اجتماعی و لقبگذاریهایی مانند «AI slop» برای ویدئوهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی نشان از بیاعتمادی و سختگیری دارد. او این رویکرد را «یک شکگرایی سالم» توصیف کرد و تأکید کرد که فناوری گرچه هدایای بزرگی میتواند ارائه دهد، اما باید با تردید و احتیاط نگریسته شود. نولان افزود که «انگیزههای کسانی که این فناوریها را عرضه میکنند نیز باید مورد سؤال قرار بگیرد» تا حاصل کار بهینه و مفید باشد، نه نتیجهای مبتنی بر اعتماد کورکورانه.
نگرانی درباره نقش هوش مصنوعی در هالیوود طی سالهای اخیر افزایش یافته و یکی از مباحث کلیدی اعتصابات نویسندگان و بازیگران در سال 2023 بود. انجمن کارگردانان آمریکا نیز در قراردادهای اخیر خود موفق به کسب برخی حفاظتها در برابر کاربردهای تولیدی هوش مصنوعی شد؛ این اقدامها تلاشهایی برای محدود کردن استفادههای بالقوه مضر یا جایگزینسازیهای خودکار در صنعت سینما بهشمار میرود.
نولان به تمایل همیشگی خود برای تردید نسبت به برخی فناوریها اشاره کرده و سابقه مخالفتش با برخی ابزارهای نوین، از جمله تلفنهای هوشمند، شناختهشده است. رویکرد او به سینما — تاکید بر فیلمبرداری آنالوگ و تجربه بصری — همزمان او را هم لودیت و هم مبتکر جلوه میدهد. «اودیسه» اولین فیلم بلند ساخته شده توسط نولان است که کاملاً با دوربینها و فیلمهای IMAX ضبط شده؛ حرکتی که او آن را پاسداشت کیفیت بصری و شباهت بیشتر به نحوه رؤیت جهان توسط چشم انسان توصیف میکند. در گفتوگویی با نیویورکتایمز، نولان خود را «تکنو-اسکپتیک» (شکاک نسبت به فناوری) خواند و گفت فیلم آنالوگ از نظر بازنمایی دید چشم نسبت به سیستمهای تصویربرداری دیجیتال برتری دارد.
جمعبندی نولان این است که برخورد محتاطانه و پرسشگرانه نسبت به هوش مصنوعی، بهویژه زمانی که انگیزههای تجاری در میان است، میتواند راهِ دستیابی به نتایج بهتر از فناوریهای نوین باشد؛ نه پذیرش بیقید و شرط و نه رد کامل. این دیدگاه در فضای سینمای امروز، جایی که تعادل میان نوآوری و حفاظت از حقوق خلاقان اهمیت فزایندهای یافته، بازتاب قابل توجهی دارد.