اوپنایآی (OpenAI) روز سهشنبه از راهاندازی دو مدل استدلال هوش مصنوعی با وزنهای باز خبر داد که قابلیتهای مشابهی با مدلهای سری O این شرکت دارند. این دو مدل به صورت رایگان از پلتفرم آنلاین توسعهدهندگان هاگینگ فیس (Hugging Face) قابل دانلود هستند و به عنوان “مدلهای پیشرفته” در چندین معیار مقایسه مدلهای باز توصیف شدهاند. دو مدل در دو اندازه مختلف عرضه شدهاند: مدل بزرگتر و قدرتمندتر gpt-oss-120b که میتواند بر روی یک واحد پردازش گرافیکی نوایدیا اجرا شود، و مدل سبکتر gpt-oss-20b که قادر است بر روی لپتاپهای معمولی با ۱۶ گیگابایت حافظه کار کند.
این رونمایی نخستین مدل زبانی “باز” ایاِی اوپنایآی از زمان انتشار GPT-2 بیش از پنج سال پیش به شمار میآید. در یک نشست خبری، اوپنایآی اعلام کرد که مدلهای باز این شرکت قادر به ارسال درخواستهای پیچیده به مدلهای ایاِی در فضای ابری هستند. به این معنی که اگر مدل باز اوپنایآی نتواند وظیفهای خاص را انجام دهد، توسعهدهندگان میتوانند این مدل را به یکی از مدلهای بسته و قدرتمندتر این شرکت متصل کنند.
با اینکه اوپنایآی در دوران ابتدایی خود مدلهای هوش مصنوعی را به صورت open-source منتشر کرد، این شرکت عموماً رویکرد توسعه منبع بسته را ترجیح داده است. این استراتژی به اوپنایآی کمک کرده تا تجارتی بزرگ در فروش دسترسی به مدلهای هوش مصنوعی خود از طریق API به شرکتها و توسعهدهندگان بسازد. اما سام آلتمن، مدیرعامل این شرکت، در ژانویه گفت که احساس میکند اوپنایآی “در طرف نادرست تاریخ” در مورد نرمافزارهای باز قرار دارد.
با انتشار gpt-oss، اوپنایآی امیدوار است نظر توسعهدهندگان و همچنین دولت ترامپ را جلب کند، زیرا هر دو گروه به شدت از ظهور آزمایشگاههای هوش مصنوعی چینی نظیر DeepSeek و Alibaba’s Qwen نگران بودهاند. آلتمن در بیانیهای اعلام کرد: “مأموریت اوپنایآی از زمان آغاز به کار در سال ۲۰۱۵ این است که AGI تأمینی برای همه بشریت باشد.” او همچنین افزود که این شرکت از ساخت یک زیرساخت هوش مصنوعی باز بر اساس ارزشهای دموکراتیک در ایالات متحده خوشحال است.
اوپنایآی با هدف قرار گرفتن به عنوان یک پیشرو در میان سایر مدلهای هوش مصنوعی با وزن باز، ادعا میکند که در این راستا موفقیتهایی به دست آورده است. در آزمونهای مختلف، مدلهای gpt-oss-120b و gpt-oss-20b امتیازاتی برتر از رقبای خود کسب کردهاند، هرچند که از مدلهای بسته اوپنایآی در برخی آزمونها عقبتر هستند. notable است که این مدلها به طور قابل توجهی بیشتر از آخرین مدلهای استدلال هوش مصنوعی اوپنایآی دچار توهم (hallucination) میشوند.
مدلهای باز اوپنایآی تحت مجوز Apache 2.0 منتشر شدهاند که به طور کلی یکی از مجوزهای قابل انعطاف به شمار میرود. این مجوز به شرکتها این امکان را میدهد که مدلهای باز اوپنایآی را بدون پرداخت هزینه یا اجازه از این شرکت تجاریسازی کنند. با این حال، بر خلاف پیشنهادات کاملاً منبع باز از آزمایشگاههای دیگر، اوپنایآی اعلام کرده که دادههای آموزشی استفاده شده برای ایجاد این مدلها منتشر نخواهد شد.
این تصمیم چندان تعجبآور نیست، زیرا که چندین شکایت فعال علیه ارائهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی وجود دارد که ادعا میکنند این شرکتها به طور نامناسبی مدلهای خود را بر اساس آثار حاوی حق نشر آموزش دادهاند. اوپنایآی در ماههای اخیر بارها انتشار مدلهای خود را به تعویق انداخته است، بخشی از این تأخیر به بررسی نکات ایمنی مربوط میشود.
در مجموع، با این مدلها، اوپنایآی به دنبال تقویت موضع خود و جذب توجه توسعهدهندگان مانند همیشه است و بازار رقابت در زمینه مدلهای هوش مصنوعی باز را به چالش میکشد.