سام آلتمن، رئیس سابق OpenAI، در حال بنیانگذاری یک استارتاپ جدید در حوزه رابط مغز-کامپیوتر (brain-to-computer interface) به نام Merge Labs است و بر اساس گزارش Financial Times، قصد دارد برای این پروژه جذب سرمایه کند؛ منابعی که احتمالاً بخش عمدهای از آن از طریق تیم سرمایهگذاری OpenAI تامین خواهد شد. ارزشگذاری اولیه این استارتاپ حدود 850 میلیون دلار برآورد شده است، اما منابع خبری به TechCrunch یادآوری کردهاند که مذاکرات هنوز در مراحل اولیه است و OpenAI رسماً در این موضوع متعهد نشده است؛ بنابراین شرایط میتواند تغییر کند.
براساس گزارشها، Merge Labs با الکس بلانیا، مدیر سازمان Tools for Humanity (پروژه پیشین آلتمن برای شناسایی دیجیتال از طریق اسکن چشم) همکاری میکند. Tools for Humanity پیشتر خود را با هدف «تأیید انسانی بودن افراد» معرفی کرده بود و تجربه تیمی در حوزه حسگرها و سیستمهای احراز هویت دیجیتال میتواند در توسعه رابطهای مغزی-کامپیوتری مورد استفاده قرار گیرد.
رقیب آشکار Merge Labs شرکت Neuralink متعلق به ایلان ماسک است که از سال 2016 روی تراشههای کاشتنی مغزی کار میکند. Neuralink تاکنون پیشرفت قابلتوجهی داشته و هماکنون در مراحل آزمایشی روی انسانها، بهویژه بیمارانی با فلج شدید، قرار دارد؛ هدف این فناوریها فراهمسازی امکان کنترل دستگاهها با افکار است. Neuralink در ژوئن گذشته دور سرمایهگذاری سری E به میزان 600 میلیون دلار را با ارزشگذاری 9 میلیارد دلاری به انجام رساند.
رابطهای مغز-کامپیوتر پتانسیل خلق تحولهای بزرگ در تعامل انسان و ماشین را دارند: از بازگرداندن توانایی گفتار و حرکت به بیماران فلج تا توسعه پروتزهای پیشرفته و روشهای نوین ارتباطی. در عین حال این فناوریها سوالات جدی اخلاقی، حریم خصوصی و امنیتی مطرح میکنند؛ از جمله اینکه چه دادههایی از مغز جمعآوری میشود، چه کسانی به آنها دسترسی خواهند داشت و چه خطراتی از نظر سوءاستفاده یا تغییر رفتار شناختی وجود دارد. همچنین مسیر مقرراتی و تایید بالینی برای چنین دستگاههای کاشتنی پیچیده و زمانبر است.
پیشینه فکری آلتمن در این حوزه نیز قابلتوجه است: او در سال 2017 درباره مفهوم «The Merge» نوشته بود و از چشمانداز ادغام فناوری با انسان سخن گفته بود؛ دیدگاهی که در طول سالهای اخیر میان سیاستگذاران، پژوهشگران و فعالان حوزه هوش مصنوعی بحثبرانگیز بوده است. رابطه بین آلتمن و ایلان ماسک از زمان کنارهگیری ماسک از OpenAI در 2018 تنشآلود شده و در هفتههای اخیر نیز مشاجرهای در شبکه اجتماعی X میان این دو گزارش شده است—موضوعی که نشان میدهد رقابت بر سر نسل بعدی فناوریهای شناختی تا چه اندازه پررنگ شده است.
تا زمان اعلام رسمی Merge Labs از سوی تیم آلتمن، جزئیات بیشتری از برنامه فنی، ترکیب تیم پژوهشی، نقشه راه بالینی و سرمایهگذاری مشخص نشده است. OpenAI در واکنش به این گزارشها از ارائه اظهارنظر خودداری کرده است. در صورت تایید رسمی، ورود Merge Labs میتواند به تسریع رقابت در حوزه رابط مغز-کامپیوتر و تسهیل سرمایهگذاریهای گستردهتر در این فناوریهای بنیادین منجر شود.