ترس از از دست رفتن مشاغل بهخاطر هوش مصنوعی با هر موج جدید اخراج در شرکتها تشدید میشود؛ تا ماه می ۲۰۲۶ نزدیک به ۹۰٬۰۰۰ اخراج به نحوی با هوش مصنوعی مرتبط اعلام شده و برخی برآوردها پیشبینی کردهاند تا ۱۵٪ از مشاغل ایالات متحده ظرف پنج سال آینده ممکن است حذف شوند. این نگرانیها بهخصوص برای نسل جوانی که نگران ادامه مسیر شغلی پس از فارغالتحصیلی است بسیار ملموس است. اما یک گزارش تازه نشان میدهد تصویر کلان ممکن است پیچیدهتر از این وحشت عمومی باشد.
گزارش مشترک Ramp و Revelio Labs — که بهترتیب هزینههای سازمانی در حوزه هوش مصنوعی و سوابق نیروی کار حدود ۲۲٬۰۰۰ شرکت را ردیابی میکنند — نشان میدهد شرکتهایی که سرمایهگذاری جدی و مداوم روی هوش مصنوعی داشتهاند، در واقع رشد نیروی انسانی سریعتری را تجربه کردهاند؛ حتی در پستهای سطح ابتدایی که بسیاری نگران حذف آنها بودند. مطابق این گزارش، «پذیرندگان با شدت بالا» — شرکتهایی که در سه ماه اول بهطور متوسط حدود ۳۰ دلار به ازای هر کارمند در ماه برای هوش مصنوعی هزینه کردهاند — افزایش نیروی انسانی ۱۰.۲٪ را ثبت کردهاند. افزایش استخدام در بخشهای مهندسی، فروش، اداری، خدمات مشتری، مالی، بازاریابی و نقشهای تحقیقاتی نیز مشاهده شده است.
قویترین رشد شغلی در میان این پذیرندگان با شدت بالا در بخش اطلاعات رخ داده است؛ بخشی که شرکتهای نرمافزاری، اینترنتی، رسانهای و صنایع مرتبط با تکنولوژی را در بر میگیرد. این واقعیت نشان میدهد در شرکتهای فناورمحور، هوش مصنوعی میتواند تولید محصولات و خدمات را ارزانتر یا سریعتر کند — بهعنوان مثال در نوشتن و رفع اشکال کد، ساخت ابزارهای داخلی، تولید مستندات فنی و پشتیبانی توسعه محصول — و کاهش هزینههای تولید در این جریانهای کاری ممکن است باعث افزایش بازده سرمایهگذاری در توسعه کل شرکت شود، نه فقط تیم مهندسی.
با اینحال دادهها چندان ساده و یکدست نیستند. گزارش به خودی خود اذعان میکند که نتایج محدود به شرکتهای پیشرو در فناوری است؛ این شرکتها اغلب از سرمایههای خطرپذیر، شبکههای بنیانگذاران و نیروی فنی برخوردار بوده و قبلاً هم در حال رشد سریع بودند، بنابراین دشوار است بهطور قطعی گفت آیا هوش مصنوعی محرک اصلی افزایش استخدام بوده یا صرفاً در شرکتهایی ظاهر شده که بههرحال در مسیر رشد بودند. تحقیقات دیگری از گلدمن ساکس نشان داده است که هوش مصنوعی طی سال گذشته بهطور خالص حدود ۱۶٬۰۰۰ شغل در ماه را از بین برده و بار سنگین آن بر دوش نسل Z و کارگران سطح ابتدایی بوده است؛ اما گزارش Ramp و Revelio نشان میدهد در شرکتهای فناورمحور دقیقاً استخدام سطح ابتدایی تا ۱۲٪ افزایش داشته است.
نقطهکلیدی دیگری که گزارش برجسته میکند این است که صرفاً خرید اشتراکهای نرمافزاری یا اجرای آزمایشی هوش مصنوعی کافی نیست. شرکتهایی که تنها به اجرای آزمایشی یا خریدهای پراکنده اکتفا کردهاند و سرمایهگذاری مداوم نکردهاند، بهندرت افزایش نیروی انسانی یا سودآوری بلندمدت را تجربه کردهاند. این امر خطر ایجاد شکافی وسیع بین شرکتهایی که منابع لازم — شامل سرمایه، تخصص فنی، شبکههای مدیریتی و ظرفیت مدیریت — برای تبدیل پذیرش هوش مصنوعی به مزیت تجاری واقعی را دارند و شرکتهایی که در حد آزمایش و تجربه متوقف میمانند، افزایش میدهد. نویسندگان گزارش هشدار میدهند که «شرکتهایی که به این منابع دسترسی ندارند ممکن است عقب بمانند.»
پیامدها برای بازار کار و سیاستگذاری
– هوش مصنوعی لزوماً ابزار جایگزینی نیروی کار نیست؛ میتواند ابزاری برای گسترش کسبوکار و خلق مشاغل جدید در شرکتهای دارای منابع مناسب باشد.
– اما توزیع نامتوازن مزایا ممکن است نابرابری اقتصادی و دیجیتال را تشدید کند؛ بنابراین سیاستگذاران باید به تربیت نیروی کار، برنامههای بازآموزی (reskilling) و دسترسی عادلانه به زیرساختهای فناوری توجه کنند.
– شرکتها نیز برای بهرهبرداری واقعی از هوش مصنوعی نیاز به سرمایهگذاری مستمر، توسعه مهارتهای داخلی و تدوین استراتژیهای بلندمدت دارند؛ صرف آزمایش یا خرید ابزار کافی نیست.
نتیجهگیری
گزارش Ramp و Revelio نشان میدهد هوش مصنوعی میتواند هم موجب حذف مشاغل باشد و هم محرک رشد نیروی انسانی در شرکتهای مناسب؛ تفاوت در سرمایهگذاری و منابع تعیینکننده است. آنچه واضح است این است که آینده بازار کار در عصر هوش مصنوعی بستگی زیادی به نحوه توزیع سرمایه، دسترسی به آموزش و استراتژیهای سرمایهگذاری شرکتها دارد. برای پیگیری تازهترین تحلیلها و گزارشهای مرتبط با هوش مصنوعی و اشتغال، بخش اخبار بینا ویرا را دنبال کنید.