پاپ لئو چهاردهم روز دوشنبه اولین نامهرساله پاپی خود را با عنوان «مگنیفیکا هومانیتاس» منتشر کرد؛ سندی حدود ۲۰۰ صفحه که محور اصلی آن «حفظ کرامت و شأن انسانی در عصر هوش مصنوعی» است. این نامه که همراه با کریس اولاه، یکی از بنیانگذاران شرکت آنتروپیک (Anthropic)، بهصورت عمومی ارائه شد، فراتر از مسائل فنیِ هوش مصنوعی به مشکلات بنیادینی مانند نابرابری، جنگ، تضعیف دموکراسی و تمرکز قدرت میپردازد.
در این انجیکال، پاپ لئو تأکید میکند فناوریهایی که توسط اقلیتی کوچک تولید و کنترل میشوند بهطور قطع نمیتوانند در خدمت منافع عام جامعه باشند. او مینویسد: «وقتی چنین قدرتی در اختیار عدهای معدود قرار گیرد، تمایل دارد غیرشفاف شود و از نظارت عمومی بگریزد؛ این امر خطر شکلگیری اشکال تحریفشده توسعه را افزایش میدهد که منجر به وابستگیهای جدید، محرومیتها، دستکاریها و نابرابریها میشود.» سند همچنین هشدار میدهد که همانطور که هر تحول تکنولوژیک عمدهای سابقه داشته، هوش مصنوعی نیز قدرت کسانی را که منابع اقتصادی، تخصص و دسترسی به داده دارند، تقویت میکند و این میتواند بر اطلاعرسانی، مصرف و حتی فرآیندهای دموکراتیک تأثیر نامطلوب بگذارد.
پاپ لئو خواستار «معیارهای روشن و نظارت مؤثر» برای توسعه و استفاده از هوش مصنوعی شده و بر مشارکت جوامع متأثر در فرایندهای تصمیمگیری تأکید دارد. او بهصورت مشخص از پایان دادن به آنچه «دوئل تسلیحاتی هوش مصنوعی» خوانده میشود دفاع میکند؛ رقابتی که شرکتها و دولتها در جهت ساخت «الگوریتمهای هرچه قدرتمندتر و مجموعه دادههای عظیمتر» دنبال میکنند تا مزیت ژئوپولیتیکی یا تجاری کسب کنند. پاپ مینویسد: «خلعسلاح به معنای بیاعتبار کردن این فرض است که قدرت فنی بهطور خودکار حق حکومتکردن را اعطا میکند.»
این نامه چند روز پس از آن منتشر شد که رئیسجمهور دونالد ترامپ امضای دستور اجرایی خود درباره هوش مصنوعی را به تعویق انداخت؛ اقدامی که بهگفته منابع، تحت تأثیر فشارهای سرمایهگذاران و فعالان بخش فناوری از جمله دیوید سکس، عضو پیشین تیم امور هوش مصنوعی کاخ سفید و سرمایهگذار مخاطرهآمیز، صورت گرفت. پاپ لئو در سند خود به نمونههای معاصر تمرکز قدرت و نفوذ صاحبان پلتفرمها اشاره میکند؛ از جمله تصاحب توییتر توسط ایلان ماسک و استفاده از آن در جهتگیریهای سیاسی یا ورود صدها میلیون دلار از سوی نخبگان فناوری به سوپراَیسیها برای مقابله با مقرراتگذاری هوش مصنوعی — الگوهایی که بیشک در شکلگیری نگرانیهای مطرحشده در «مگنیفیکا هومانیتاس» نقش داشتهاند.
پائولو کاروتزا، استاد دانشکده حقوق دانشگاه نوتردام، عضو آکادمی پاپی علوم اجتماعی و رئیس سابق هیئت نظارت متا، در گفتوگو با رسانهها گفته است که اطلاعات غلط مبتنی بر هوش مصنوعی و دیپفیکها «توانایی ما در تشخیص حقیقت از غیرحقیقت را خوردهاند» و این پیامدهای جدی برای سیاستهای دموکراتیک دارد. او همچنین هشدار میدهد که «عملیات صنعت فناوری در جمعآوری و دستکاری دادههای انسانی چالشهای بنیادین برای آزادی شناختی ایجاد میکند.»
اهمیت این نامه در آن است که هوش مصنوعی را نه تنها بهعنوان یک پدیده فنی، بلکه بهعنوان مسئلهای اجتماعی، اخلاقی و سیاسی مطرح میکند که نیازمند راهکارهای فراگیر، قوانین شفاف و نظارت جمعی است. پیام پاپ لئو چهاردهم روشن است: بدون مشارکت عمومی، نظارت مؤثر و توزیع عادلانه قدرت فنی، توسعه هوش مصنوعی میتواند بر تشدید نابرابریها، تضعیف نهادهای دموکراتیک و تهدید آزادیهای بنیادین انسانها دامن بزند.